Welkom, goed dat je weer Mediakompas leest.
Ik heb deze introductie de afgelopen dagen een paar keer moeten herschrijven, omdat ik alle kanten op werd geslingerd. Ik leg je uit waarom.
Ik ben op het International Journalism Festival in Perugia: presentaties bijwonen, met collega’s spreken over de journalistiek, inspiratie opdoen.
De afgelopen twee weken kreeg ik meerdere reacties van lezers:
“Je nieuwsbrief voelt wel heel erg AI. Of je posts op LinkedIn, je ziet wel echt de hand van AI.”
Ik herken dat soms ook. Vorige week heb ik uitgelegd hoe ik werk. Dat ik deze nieuwsbrief bouw vanuit mijn eigen ideeën, sessies, gesprekken en notities. Maar ook dat ik AI gebruik om te structureren en formuleren. Om mij te helpen. Om te versnellen. En ergens in dat proces sluipt er dan toch iets in. Iets wat voelt als minder van mij.
Daarnaast heb ik de afgelopen week veel lezers ontmoet: journalisten, eind- en hoofdredacteuren, mensen die beslissingen nemen, mensen die zich verdiepen in de staat van de journalistiek (anders zijn ze hier niet, tenzij ze alleen voor de Aperol Spritz komen). Jij als lezer liet mij weten:
“Jacob, het is waardevol voor mij”.
”Ja, het mag korter”.
”De cadans van één keer per week vind ik fijn.”
Ook dat signaal was goed om te horen.
Want als ik naar de cijfers kijk, groeit deze nieuwsbrief.
Mijn doel: betere journalistiek, met de gebruiker centraal.
En toch voelt het niet helemaal goed om zo door te gaan.
Ik ga voorlopig terug naar één nieuwsbrief per twee weken.
Elke twee weken, op maandagochtend om 07.00. De dag en tijd zoals je die gewend bent. Maar ik kom nog wel met een aanvulling op dit alles.
Deze nieuwsbrief wordt korter. Ik ga het écht proberen. En: één onderwerp per nieuwsbrief. Meer persoonlijk, minder AI (in toon) 😉
Niet omdat er minder te vertellen is.
Maar omdat ik er meer tijd en aandacht aan wil geven.
En dit soort zinnen klinkt AI, maar dit ben ik. Dit is mijn hand, dit is mijn toon.
Wat je deze week krijgt
Deze editie schrijf ik dus vanuit Perugia.
Er wordt ongelooflijk veel gesproken over AI. Als kans, als bedreiging.
Over Big Tech. Als kans, als bedreiging.
En over creators. Precies: als kans, als bedreiging.
Over dat laatste móét ik doorgaan. Ik heb hier echt fantastische, journalistieke creators gezien én gesproken. Maar het gaat vaak over de problemen. Ik ben van nature iemand die uitdagingen ziet, en constructief aan de slag wil. Met deze nieuwsbrief doe ik een poging.
En ik ben benieuwd naar jou
Voelde deze nieuwsbrief de afgelopen weken te “AI”?
Haakte je af? Of werkte het voor je, omdat je wist hoe ik het maakte?
Ik ga in de tussentijd waarschijnlijk wel vaker korte notes delen op Substack. Dus volg mij ook als persoon, als creator 😉 Niet alleen deze nieuwsbrief in je mailbox.
Ik waardeer je mening. Het maakt mij beter. Het maakt deze nieuwsbrief beter.
Fijne week!
Creators gaan de markt op: en misschien moet jij je wel zorgen gaan maken
Afgelopen week sprak ik met Margot James, Head of Partnerships Substack Nederland. Op haar kantoor: nu nog een koffietent in Amsterdam. Want dat is hoe Substack in Nederland start. Klein, maar mijn gevoel: dit gaat snel groeien. En Margot heeft veel ambitie én ook een bewezen track record (voorheen Spotify).
Substack is een platform waar je als onafhankelijke journalist of creator relatief eenvoudig je eigen website en nieuwsbrief kunt starten. Met gratis lezers of betaald. Je creëert je eigen community.
Het grote verschil met toen (een jaar of wat geleden) en nu is dat we inmiddels op het punt zijn gekomen dat mensen steeds vaker individuen volgen in plaats van instituties: kranten, (publieke) omroepen, websites en hun apps.
Vertrouwen in instituties daalt, vertrouwen in individuen groeit.
Win-win voor een creator market en een platform dat daarop inspeelt.
Wat Substack gaat doen: journalisten, creators en mensen met een specifieke kennis of niche, met nu al een goede following, verleiden om naar Substack te komen.
Waarom nu? Mensen zijn, mede door digitale abonnementen van kranten en eerder Blendle, en door de likability van creators én de behoefte waarin zij voorzien (user needs-model), nu na jaren wél bereid om voor goede content te betalen.
En dan komt Substack met hun model goed van pas: “wij bieden een goed platform en geven jou als creator je eigen inkomstenbron, wij halen daar een klein deel uit (10% gaat naar Substack). Voor het platform”.
Gratis krijg je als lezer content A.
Betaald krijg je de ‘full experience’ content A tot Z.
En mensen zijn in steeds grotere mate bereid om voor het hele pakket te betalen.
Verdiende je eerst 3000 tot 5000 euro als journalist in dienst voor een uitgever, nu kun je als onafhankelijke maker 100 maar ook 10.000 euro per maand verdienen. En als ik het goed heb begrepen: meer.
Het grote verschil: je bent een one-man show. Je bent de researcher, de journalist, de marketeer, de salesagent en je eigen boekhouder.
Maar je bent ook degene die zelf moet nadenken: hoe regel ik mijn pensioen?
In Perugia ging het veel over creators. Omdat ze in opkomst zijn. In Amerika zijn er al veel. En succesvol. En we weten allemaal waar alle trends vandaan komen en wie er achteraan hobbelt.
Uitgevers, omroepen en kranten moeten zich wat mij betreft echt zorgen maken dat hun grootste talenten, die groot zijn geworden op hun redactie, kennis hebben en belangrijk zijn voor een programma of podcast, niet vertrekken, solistisch gaan.
Want wie blijft er met lege handen achter?
De uitgever.
(tekst gaat hieronder verder)
Drie klinkende voorbeelden van ‘You are the brand’

Vertical video heeft Dave Jorgenson, Tara Palmeri (Amerika) en Sophia Smith Galer (UK) geholpen om hun eigen onafhankelijke content te lanceren, buiten de kaders van traditionele redacties. Ze waren journalist. Dat zijn ze nog steeds, maar ook ondernemer en onafhankelijk. Nu steeds meer nieuwsorganisaties hun journalisten inzetten voor explainervideo’s, moeten ook zij vernieuwen. Hoe doen ze dat?
Ze gingen van redacties naar zichzelf.
Van redactievloer naar eigen bedrijf
Ja, er zit vrijheid in.
Ja, je zit dichter op je publiek.
Maar je wordt ook ineens alles tegelijk.
Tara Palmeri zei:
“I don’t miss having a boss. But now I am the boss.”
En dat betekent:
je eigen businessmodel bouwen
zelf advertenties regelen
zelf beslissen wat je wel en niet doet
Waarom ze vertrekken
De reden om eruit te stappen is voor iedereen redelijk gelijk: ze denken dat ze hun publiek beter kunnen bedienen buiten het systeem van een traditionale redactie.
Directer.
Sneller.
Persoonlijker.
Dave Jorgenson vertelde hoe hij bij The Washington Post al een groot publiek opbouwde via TikTok. Maar tegelijk voelde hij de beperking van het instituut, het merk.
En dus besloot hij: dan kan ik het net zo goed zelf doen.
Creator of journalist?
Maar hoe noem je jezelf dan? Dave en Tara zeggen:
“News creator”, “news influencer”.
Sophia Smith Galer juist niet.
“I’m a journalist. That’s what I am.”
Voor haar gaat het om vakmanschap, specialisme en het risico dat dat vervaagt als je alles onder ‘creator’ schaart.
De illusie van ‘even video doen’
De fase waarin je “even video gaat doen” is voorbij. Vertical video is geen trucje meer. Het is een volwassen, maar tegelijk ook verzadigde markt.
“Everything that worked in 2020 doesn’t work anymore.”
Amerika was eerder verzadigd dan dat we in Nederland zijn, want ja: hobbelen…
Dus wat moet je dan?
Opvallen.
En dat betekent:
een onderscheidend profiel
een herhaalbaar format
een duidelijke persoonlijke afzender
Sophia zei daarover: “Repeatable formats are key. Especially if you have unique access.”
Bijvoorbeeld: direct na een event, direct na een interview, direct vanaf de plek waar iets gebeurt. En in gesprek met je achterban. Je volgers.
Platformstrategie is geen bijzaak meer
Een tweede grote lijn: platformafhankelijkheid. Iedereen voelt dat risico.
TikTok kan morgen veranderen
YouTube-inkomsten kunnen halveren
bereik kan wegvallen
algoritmes draaien
Dus wat doen zij? Ze bouwen meerdere pijlers. Kansen en risico’s spreiden.
Dave: “Post everywhere. But build something you own.”
YouTube Shorts wordt bijvoorbeeld gezien als stabieler dan TikTok.
Meer loyaal publiek.
Minder grillig bereik.
En daarnaast:
podcasts
LinkedIn
En vooral:
E-mail.
Dus platformen als Substack, Mailchimp, ergens een plek waar je directe toegang hebt tot je following en niet moet hopen dat het algoritme je vandaag goed gezind is. Met andere woorden: je gaat het algoritme pleasen in plaats van maken wat je wilt maken.
“An email lead is more valuable than a social follower.”
Omdat het van jou is.
Niet van het platform.
Je hebt dus altijd een ‘life line’.
Wil je dit? Je hebt een plan nodig
Dat betekent:
wat doe je als het tegenzit?
wat doe je met je pensioen?
hoe schaal je?
Dat is iets anders dan wat je leert op de School voor Journalistiek.
Niet alles op rood
Alle drie hameren ze op hetzelfde: je moet spreiden. Niet alleen qua platforms. Ook qua inkomsten.
advertenties
memberships
partnerships
consultancy
Omdat één inkomstenbron te kwetsbaar is. “Algorithms change. CPMs change. Audience interest changes.” Dus je moet meebewegen.
De commentsectie is je redactie
Misschien wel het grootste verschil met traditionele media: waar ligt je accountability?
Niet bij een hoofdredacteur.
Niet bij een omroep.
Niet bij de legacy van een krant.
Maar bij je publiek.
Tara Palmeri: “If you lose your audience, you lose everything.”
En Sophia voegde daaraan toe: “The comment section is the court of public opinion.”
Daar word je gecorrigeerd.
Daar word je getoetst.
Daar bouw je vertrouwen.
En daar zit ook een leerpunt voor traditionele media: er wordt vaak, vind ik, letterlijk iets over de schutting gegooid en een redactie verschuilt zich vervolgens achter het merk. Terwijl degene die de reactie geeft, met de billen bloot gaat. Waarom de journalist die het verhaal heeft gemaakt niet? Ga het gesprek aan. Je verbaast vaak wat het vervolgens oplevert.
Be the brand
Deze creators:
Denken niet in bereik, maar in terugkerend publiek.
Ze reageren.
Ze luisteren.
Ze passen aan.
En misschien nog belangrijker: Ze zien zichzelf niet als onderdeel van een merk. Maar als het merk zelf. En ze gaan het medialandschap veranderen, mark my words.
Substack bouwt in Amerika, al 9 jaar, met zo’n 100 mensen aan het platform. En ze bouwen door…
In Nederland is het ‘rising’ sinds halverwege vorig jaar. Dat Nederland en ook de UK, Spanje en Italië nu een soort van ‘country managers’ hebben is geen toeval. Het gebeurde met Facebook, met Twitter, met Spotify. De eerste journalisten of columnisten zijn al overgestapt (van instituut naar creator) en maken serieus geld. Zonder vangnet van een instituut, maar just saying.
Wil je sparren over het starten op Substack? Of op een ander community platform? Ik kan je helpen. En als ik het niet alleen kan heb ik voldoende mensen (design, set-up, community management) in mijn netwerk dat we je gezamenlijk kunnen helpen.
Gezien en gelezen
Van presentator tot vibecoder. Leuk om te zien wat Nieuwsuur host Jeroen Wollaars allemaal met o.a. Claude Code aan het maken is. Maakte hij eerder live Tweede Kamer-transcripties, een social video knipper, nu heeft hij een kijkcijfertool gemaakt. Mocht je nog werk zoeken Jeroen, we hebben nog ruimte in ons AI-Team bij de EO. ➜ Jeroen Wollaars over zijn projecten.
It’s going down! Het Commissariaat voor de media komt met een onderzoek naar nieuwsgebruik, interesse en vertrouwen. Nieuwsgebruik op alle platformen (ook social media) daalt. Interesse in nieuws daalt nog harder en het vertrouwen ook. Hoe is jouw maandag? ➜ Veel interessante data
Stichting Democratie en Media publiceerde deze week bereikcijfers die bovenstaande online cijfers ondersteunen. Bereik daalt (trendlijn).
SPILNEWS wil partnerships aangaan. Er moet geld verdiend worden. Elger van der Wel schrijft in zijn nieuwsbrief over het wel en wee bij SPILNEWS. Het jongerenmerk van Mediahuis. Samenvatting: het rommelt. Na Sophie van Oostvoorn, die onder andere aan de basis stond, is nu de volgende Sophie (Kluivers) weg. In zijn nieuwsbrief vraagt Elger aan laatstgenoemde wat nu precies het verhaal is: Mediahuis wil door het aangaan van partnerships (met bijvoorbeeld banken hoorde ik in Perugia…) ‘snel’ geld terug gaan verdienen. En dat schuurt. Begrijpelijk. Toen ik voor RTL ging werken was het op dag één ‘leuk dat je er met je team bent’. Op dag twee kwam al snel de onvermijdelijke vraag: ‘Hoe ga je die vier man dit jaar terugverdienen?’ Elger z’n conclussie SPIL gaat het niet redden. En ik denk dat hij gelijk heeft. ➜ Lees Elger.
Claude Design. Ik volg Olaf Lemmens graag op Linkedin. En nu is hij dol enthousiast over Claude Design. Deze week op de markt gekomen. “Je beschrijft wat je wilt en Claude maakt het. Designs, prototypes, pitch decks, landing pages. Verfijnen doe je samen tot het klopt.” Maar hij is ook kritisch: Uiteraard blijf ik geloven in de human in the loop. Dus geweldig voor prototyping, maar blijf altijd kritisch nadenken! Ik heb zelf nog geen tijd kunnen vinden om er mee te spelen, maar als ik Olaf moet geloven moet ik dat zeker doen. ➜ Olaf op Linkedin.
Ken je iemand voor wie deze nieuwsbrief interessant is? Stuur hem door.
Kon je het waarderen? Geef het een like. Tot volgende week.
Ook de moeite waard om te lezen








